Een borstelmotor wordt ook wel een gelijkstroommotor met borstels genoemd . Het is een elektromotor die werkt op gelijkstroom. Binnenin zitten borstels die de stroomtoevoer in stand houden. De gelijkstroommotor met borstels heeft een rotor met spoelen die draaien. Hij heeft ook een stator met permanente magneten. De commutator en de borstels veranderen de stroom in de rotorwikkelingen. Dit zorgt ervoor dat de motor soepel draait. Borstelmotoren maken gebruik van mechanische commutatie. Dit onderscheidt ze van andere motoren. Veel industrieën gebruiken borstelmotoren omdat ze eenvoudig zijn. Ze zijn niet duur en werken goed. Ze zijn geschikt voor toepassingen die een hoog draaivermogen bij lage snelheden vereisen. Gelijkstroommotoren met borstels worden gebruikt in elektronica en machines.
Kenmerk
Gebruiksscenario voor geborstelde motoren
Markt positie
Goed voor langzaam, sterk en goedkoop gebruik
Toepassingen
Elektronica, auto's, fabrieken, doe-het-zelfprojecten
Belangrijkste voordeel
Gemakkelijk te gebruiken en niet duur
Key Takeaways
Een borstelmotor heeft borstels en een commutator. Deze onderdelen sturen elektriciteit naar de draaiende rotor. Daardoor gaat de rotor draaien en wordt er energie opgewekt.
De belangrijkste onderdelen zijn de stator, rotor, commutator en borstels. Elk onderdeel draagt bij aan de werking van de motor.
Borstelmotoren zijn eenvoudig en niet duur. Ze leveren een krachtig vermogen bij lage snelheden. Hierdoor zijn ze geschikt voor veel gereedschappen en machines.
Deze motoren hebben regelmatig onderhoud nodig omdat de borstels slijten. Versleten borstels veroorzaken wrijving en kunnen de motorprestaties negatief beïnvloeden.
Borstelmotoren zijn geschikt voor eenvoudige klussen en doe-het-zelfprojecten. Ze zijn echter luidruchtiger en verbruiken meer energie dan borstelloze motoren.
Geborstelde motorcomponenten

Een gelijkstroommotor met borstels bestaat uit vier hoofdonderdelen: de stator, de rotor, de commutator en de borstels. Elk onderdeel heeft een belangrijke functie voor de werking van de motor. De onderstaande tabel legt uit wat elk onderdeel doet:
Bestanddeel | Functie |
|---|---|
stator | De stator blijft aan de buitenkant stilstaan. Hij creëert een magnetisch veld met wikkelingen of magneten. Dit veld helpt de rotor draaien. |
Rotor | De rotor wordt ook wel het anker genoemd. Hij heeft wikkelingen die een magnetisch veld creëren wanneer er stroom op staat. Dit veld werkt samen met het veld van de stator om de rotor te laten draaien. |
Commutator | De commutator is een koperen ring op de rotoras. Deze schakelt de stroomrichting om door de rotorwikkelingen met de borstels te verbinden. Hierdoor kan de rotor blijven draaien zonder extra schakelaars. |
Borstels | De borstels zijn verbonden met de gelijkstroombron. Ze raken de commutator aan en sturen stroom naar de rotorwikkelingen. Dit creëert een veranderend magnetisch veld waardoor de motor kan werken. |
Een schema van een borstelmotor toont deze vier onderdelen duidelijk. Kennis van elk onderdeel helpt je te begrijpen hoe een borstel-gelijkstroommotor werkt.
stator
De stator beweegt niet in een borstel-gelijkstroommotor. Hij creëert een magnetisch veld dat samenwerkt met de rotor. Sommige borstel-gelijkstroommotoren gebruiken permanente magneten in de stator. Deze motoren hebben geen extra wikkelingen of een andere stroombron nodig voor het veld. Dit maakt de motor eenvoudig en laat hem snel reageren op spanningsveranderingen. De stator kan ook gewikkelde spoelen hebben. Deze spoelen helpen bij het regelen van de snelheid en het koppel. In het schema van een borstelmotor is de stator de buitenste schil.
Rotor
De rotor, of het anker, bevindt zich in de stator. Hij heeft wikkelingen die stroom geleiden. Wanneer er stroom vloeit, creëert de rotor zijn eigen magnetische veld. Dit veld duwt tegen het veld van de stator en laat de rotor draaien. Het ontwerp van de rotor, zoals het type wikkeling en de materialen, beïnvloedt het koppel en de snelheid van de motor. Sommige borstel-gelijkstroommotoren gebruiken een kernloze rotor. Dit betekent dat er geen ijzeren kern is, waardoor de rotor lichter en sneller is. Kernloze motoren zijn stil, verbruiken minder stroom en starten en stoppen snel. Deze eigenschappen zijn handig voor robots en kleine apparaten. Een diagram van een borstelmotor laat zien waar de rotor zich bevindt en hoe deze eruitziet.
Commutator
De commutator is een metalen ring, vaak van koper, op de rotoras. Deze ring heeft als taak de stroomrichting in de rotorwikkelingen te veranderen. Hierdoor blijft de rotor in dezelfde richting draaien. De commutator werkt hiervoor samen met de borstels. Goede commutatoren zijn gemaakt van koper, messing of zilver voor een betere doorstroming en een langere levensduur. Speciale coatings verminderen wrijving en slijtage. Je herkent de commutator in een schema van een borstelmotor aan de verbinding tussen de rotor en de borstels.
Borstels
De borstels in een borstel-gelijkstroommotor zijn meestal gemaakt van koolstof of grafiet. Ze drukken op de commutator en voeren stroom van de stroombron naar de rotorwikkelingen. Veren houden de borstels op hun plaats en zorgen ervoor dat ze de commutator raken. De borstels glijden mee met de rotor, waardoor een bewegende elektrische verbinding ontstaat. Deze verbinding is nodig om de motor te laten werken. Borstels slijten, maar zijn gemakkelijk te vervangen. Hun ontwerp zorgt ervoor dat de motor stil en soepel loopt. Een schema van een borstelmotor toont de borstels die de commutator raken.
Let op: DC-borstelmotoren zonder kern zijn snel, stil en reageren snel. Deze eigenschappen maken ze ideaal voor gevoelige elektronica en robots.
Hoe een geborstelde gelijkstroommotor werkt
Energieconversie
Een gelijkstroommotor met borstels zet elektrische energie om in mechanische energie. Wanneer er gelijkspanning op de motor wordt aangelegd, sturen de borstels stroom naar de rotorwikkelingen. Deze stroom activeert de spoelen en vormt magnetische polen op de rotor. De magnetische polen op de rotor werken samen met het magnetische veld van de stator. Deze krachten trekken en duwen, waardoor de rotor gaat draaien. Tijdens het draaien van de rotor kan het voorkomen dat de commutator en de borstels even het contact verliezen. De rotor blijft draaien omdat hij momentum heeft, totdat het contact hersteld is. Op deze manier zet de gelijkstroommotor met borstels elektrische energie continu om in beweging.
De stappen voor energieomzetting in een borstelmotor zijn:
Elektrische energie gaat via de borstels en de collector naar de motor.
De stroom in de rotorwikkelingen veroorzaakt een magnetisch veld.
Het magnetische veld van de rotor werkt samen met het veld van de stator en creëert een kracht.
Deze kracht, de Lorentzkracht, zorgt voor koppel en laat de rotor draaien.
De commutator verandert op het juiste moment de stroomrichting, zodat de rotor blijft draaien.
De draaiende as levert mechanische energie om machines of apparaten te laten werken.
Tip: De linkerhandregel van Fleming helpt bij het bepalen van de kracht- en draairichting in een gelijkstroommotor met borstels.
Commutator en borstels
Mechanische commutatie is wat een borstel-gelijkstroommotor bijzonder maakt. De commutator is een metalen ring met secties die aan de rotor zijn bevestigd. Koolborstels drukken tegen de commutator en blijven in contact terwijl de rotor draait. Terwijl de rotor draait, schuiven de borstels over nieuwe commutatorsecties. Deze actie verandert de stroomrichting in de rotorwikkelingen op het juiste moment. De schakelaar verandert de magnetische polen van de rotor, zodat het koppel in dezelfde richting blijft bewegen. De borstels voeren stroom van de voeding via de commutator naar de rotor, waarmee de schakeling voltooid is.
De commutator en de borstels werken als volgt samen:
De commutator bestaat uit metalen delen die verbonden zijn met de rotorwikkelingen.
Borstels die niet bewegen, raken de collector aan en geven stroom af vanuit de stroombron.
Terwijl de rotor draait, bewegen de borstels over nieuwe secties, waardoor de stroomrichting in de wikkelingen verandert.
Door deze omschakeling veranderen de magnetische polen van de rotor, waardoor de rotor blijft draaien.
De mechanische schakeling door de commutator en de borstels wordt mechanische commutatie genoemd.
Dit systeem vervangt de elektronische schakelaars in een borstelloze gelijkstroommotor.
Mechanische commutatie veroorzaakt enig energieverlies in een gelijkstroommotor met borstels:
Door de wrijving tussen de borstels en de commutator wordt een deel van de energie omgezet in warmte.
Als het contact niet goed is, kunnen er vonken ontstaan. Hierdoor gaat energie verloren in de vorm van hitte en licht.
De borstels en de collector slijten en hebben regelmatig onderhoud nodig.
Component interactie | Effect in borstelmotoren | Impact op geluid en efficiëntie | Voordeel van borstelloze motoren |
|---|---|---|---|
Borstels en commutator | Fysiek contact veroorzaakt wrijving, slijtage, vonken en koppelrimpeling | Maakt mechanisch geluid, elektrisch geluid en verlaagt de efficiëntie | Elektronische commutatie verwijdert mechanische slijtage en ruis, waardoor de efficiëntie verbetert |
Elektrisch contact | Koolborstels geven stroom door de commutator | Meer weerstand en energieverlies | Geen borstels, dus minder weerstand en energieverlies |
Onderhoud | Heeft vanwege slijtage regelmatig onderhoud nodig | Prestaties worden slechter zonder zorg | Heeft weinig verzorging nodig |
Geluidsproductie | Geluid door wrijving en vonken | Meer geluid en elektromagnetische ruis | Minder lawaai omdat er geen borstels en commutator zijn |
Bedieningsstappen
Een borstel-gelijkstroommotor volgt eenvoudige stappen van vermogen naar beweging:
Elektrische energie stroomt via koolborstels naar de motor. Deze raken de draaiende collector.
De commutator stuurt stroom naar de rotorspoelen en schakelt de stroom op de juiste momenten.
Stroom in de rotorspoelen veroorzaakt een magnetisch veld.
Het magnetische veld van de rotor werkt samen met het veld van de stator en creëert koppel.
De rotor draait en de commutator en de borstels blijven de stroomrichting veranderen om de rotor te laten draaien.
De motoras draait en levert mechanische energie om een last te verplaatsen.

Veelvoorkomende problemen met een borstel-gelijkstroommotor zijn:
Oververhitting, wat schade aan de isolatie en wikkelingen veroorzaakt.
Slijtage van de lagers, wat wrijving en trillingen veroorzaakt.
Er komt vuil of water in, waardoor de efficiëntie afneemt.
Elektrische problemen zoals kortsluiting of aardingsproblemen.
Slijtage van de borstels, wat invloed heeft op het elektrische contact en hoe goed de motor werkt.
Door de motor te controleren en onderhouden, kunt u deze problemen vaak voorkomen en ervoor zorgen dat de borstel-DC-motor goed blijft werken.
Wat is het verschil tussen borstelloze en borstelloze DC-motoren?
Het verschil tussen borstelloze en borstelloze gelijkstroommotoren zit in de manier waarop ze de stroom schakelen en hoe ze werken. De onderstaande tabel toont de belangrijkste verschillen:
Aspect | Geborstelde DC-motor | Borstelloze DC-motor |
|---|---|---|
commutatie | Een mechanische commutator en borstels schakelen de stroomrichting in de rotorwikkelingen om. | Elektronische commutatie met behulp van sensoren en controllers schakelt de stroom in de statorwikkelingen. |
Onderhoud | Regelmatig onderhoud nodig omdat de borstels en de collector slijten. | Heeft weinig onderhoud nodig omdat er geen borstels of commutatoren zijn. |
Levensduur | Kortere levensduur vanwege mechanische slijtage. | Langere levensduur omdat er minder bewegende onderdelen zijn. |
Lawaai en trillingen | Meer lawaai en trillingen door borstelwrijving en contact met de commutator. | Stiller en minder schudden. |
Snelheidsmogelijkheden | Werkt goed tot ongeveer 10,000 toeren per minuut; beperkt door borstel-commutatorcontact. | Kan sneller, maar is beperkt door het ontwerp van de rotor en het lager. |
Efficiëntie | Lagere efficiëntie vanwege wrijving en warmteverlies. | Hogere efficiëntie omdat er geen wrijvingsverliezen zijn. |
Controleer: | Eenvoudige bediening, geen extra elektronica nodig. | Vereist elektronische regelaar en sensoren voor nauwkeurige snelheidsregeling. |
Een borstelloze gelijkstroommotor maakt gebruik van elektronische schakelaars in plaats van borstels en een commutator. Dit ontwerp zorgt ervoor dat de borstelloze motor beter, stiller en langer meegaat. Het verschil kennen tussen borstelloze en geborstelde gelijkstroommotoren helpt u bij het kiezen van de juiste motor voor uw toepassing.
Voor- en nadelen van borstelmotoren
Prestaties
Borstelmotoren werken goed in veel machines. Ze leveren een sterk koppel bij lage snelheden. Dit is handig wanneer een klus veel startvermogen vereist. U kunt het toerental aanpassen door de spanning te wijzigen. Dit maakt het gemakkelijk om de snelheid van de motor te regelen. Het besturingssysteem is eenvoudig en vereist geen ingewikkelde elektronica. Borstelmotoren zijn geschikt voor klussen waarbij een laag of gemiddeld vermogen vereist is. Maar ze zijn niet zo efficiënt als borstelloze motoren. Wanneer de belasting groter wordt, verspilt de wrijving van de borstels energie. De motor verbruikt meer stroom wanneer hij meer koppel nodig heeft. Het meeste vermogen komt vrij tussen nullast en stilstand. De onderstaande tabel bevat belangrijke prestatiegegevens:
metrisch | Beschrijving |
|---|---|
Snelheid (rpm) | Gaat omlaag wanneer het koppel toeneemt; stopt bij stilstandkoppel |
Koppel | Hoogst bij stalling; laat zien hoeveel gewicht hij kan verplaatsen |
Efficiëntie (%) | Het beste bij een laag koppel; daalt wanneer de belasting groter wordt |
Uitgangsvermogen | Het meeste vermogen wordt geleverd tussen geen belasting en stilstand |
Tip: Borstelmotoren zijn ideaal als u een hoog vermogen en eenvoudige snelheidsregeling nodig hebt.
Onderhoud
Borstelmotoren hebben regelmatig onderhoud nodig om goed te blijven werken. De borstels en collector slijten door hitte en wrijving. Dit maakt de motor minder efficiënt en verkort de levensduur. Vervang de borstels elke 1,000 tot 3,000 uur. Maak de collector schoon en controleer op stof om problemen te voorkomen. Controleer de motor regelmatig en test hem om problemen vroegtijdig op te sporen. Houd extra borstels bij de hand, zodat u de motor snel kunt repareren. Studies tonen aan dat slijtage van de borstels de belangrijkste reden is dat motoren kapotgaan. Het gebruik van betere onderdelen en olie helpt, maar onderhoud is nog steeds nodig.
Onderhoudstaak: | Doel en frequentie |
|---|---|
Borstel vervangen | Vervang elke 1,000–3,000 uur om ervoor te zorgen dat het goed blijft werken |
Commutatorreiniging | Maak regelmatig schoon om te voorkomen dat er stof ophoopt |
Elektrische tests | Problemen met draden of isolatie opsporen |
Routine-inspecties | Zorg ervoor dat de motor langer meegaat en voorkom plotselinge storingen |
Kosten
Geborstelde motoren zijn goedkoper in aanschaf dan borstelloze motoren. Door hun eenvoudige constructie zijn ze goedkoop te produceren. Dit is handig voor mensen die een motor nodig hebben voor eenvoudige of korte klussen. Ze moeten echter vaker gerepareerd worden en eerder vervangen. Dit maakt de totale kosten op de lange termijn hoger . Onderhoudskosten lopen op, vooral bij veelvuldig gebruik van de motor. Borstelloze motoren zijn in eerste instantie duurder omdat ze speciale controllers nodig hebben. Maar ze gaan langer mee en vereisen minder onderhoud. Over een periode van tien jaar kunnen de kosten voor een geborstelde motor hoger uitvallen vanwege reparaties en stilstand. Als de aanschafprijs voor u het belangrijkst is, blijven geborstelde motoren een slimme keuze.
Borstelmotoren DC-toepassingen

Gelijkstroommotoren met koolborstels worden in veel apparaten gebruikt. Ze zijn eenvoudig en goedkoop, waardoor ze in veel toepassingsgebieden populair zijn. De onderstaande paragrafen laten zien waar deze motoren worden gebruikt.
Elektronica
Veel elektronische apparaten gebruiken gelijkstroommotoren met borstels om dingen in beweging te zetten. Deze motoren drijven kleine ventilatoren en cd- of dvd-spelers aan. Elektrische tandenborstels gebruiken ze ook. Speelgoed gebruikt gelijkstroommotoren met borstels omdat ze goedkoper en gebruiksvriendelijker zijn. Zodra je spanning toevoegt, beginnen de motoren meteen te draaien. Je hebt geen extra onderdelen nodig om ze te besturen. Daarom zijn ze ideaal voor producten die in grote aantallen worden geproduceerd.
Enkele elektronica met borstelmotoren dc:
Batterijspeelgoed
Draagbare ventilatoren
CD/DVD-spelers
Kleine huishoudelijke apparaten
Let op: Geborstelde gelijkstroommotoren worden in de elektronica gebruikt omdat ze goedkoop en makkelijk te regelen zijn.
Automobielsector
Auto's gebruiken op veel plaatsen borstelmotoren met gelijkstroom. Deze motoren bedienen elektrische ramen en verstellen stoelen. Ze drijven ook ruitenwissers aan. Startmotoren in auto's gebruiken borstelmotoren met gelijkstroom voor een krachtige aandrijving in korte tijd. De motoren zijn klein en werken goed. Daarom worden ze al jaren in auto's gebruikt.
Automobieltoepassing: | Rol van borstelmotoren DC |
|---|---|
Elektrische ramen | Beweegt glas omhoog en omlaag |
Verstelbare stoelen | Verandert de zitpositie |
Startmotoren | Draait de motor om de auto te starten |
Ruitenwissers | Verplaatst wisserbladen |
Moderne auto's kunnen meerdere borstelmotoren (DC) hebben. Elke motor heeft een eigen taak.
Industrie
Fabrieken gebruiken borstelmotoren (DC) omdat ze sterk en gemakkelijk te bedienen zijn. Staalfabrieken en papiermachines hebben deze motoren nodig voor een stabiele beweging. Ook kranen en takels gebruiken ze. Elektrisch gereedschap zoals boormachines en slijpmachines hebben borstelmotoren (DC). Deze motoren hebben geen ingewikkelde regelaars nodig. Ze werken goed in machines die in een rechte lijn bewegen. Dit maakt ze belangrijk in fabrieken.
Machines in de industrie met borstelmotoren dc:
Staalfabrieken
Papiermachines
Kranen en takels
Elektrisch gereedschap (boormachines, slijpmachines)
Lineaire aandrijvingen
Robotica & doe-het-zelf
Gelijkstroommotoren met borstels zijn ideaal voor robots en doe-het-zelfprojecten. Ze zijn goedkoop en gemakkelijk aan te sluiten. Ze worden gebruikt in kleine robots en modelauto's. Ook zelfgemaakte gadgets gebruiken deze motoren. Je kunt de snelheid en richting veranderen door de spanning te veranderen of door eenvoudige circuits te gebruiken. Gelijkstroommotoren met borstels leveren voldoende vermogen voor eenvoudige bewegingen. Als ze kapot gaan, kun je ze gemakkelijk vervangen. Voor beginners en mensen met een beperkt budget zijn deze motoren een slimme keuze.
Kenmerken voor robotica en doe-het-zelf:
Eenvoudige snelheids- en richtingscontrole
Goede kracht bij lage snelheden
Eenvoudig te vinden en te vervangen
Tip: Met borstelmotoren kunnen studenten en hobbyisten robots bouwen zonder veel geld uit te geven.
Borstelmotoren worden nog steeds in veel sectoren gebruikt. Ze zijn eenvoudig van ontwerp en gemakkelijk te bedienen. Je vindt ze in auto's, fabrieken, elektronica en medische apparatuur.
Enkele belangrijke voor- en nadelen zijn:
Ze zijn eenvoudig gebouwd en kosten niet veel
Ze geven een sterke startkracht en zijn gemakkelijk te versnellen of vertragen
Ze zijn groter en hebben meer verzorging nodig omdat de borstels slijten
Ze maken meer lawaai en werken niet zo goed als borstelloze motoren
Een geborstelde gelijkstroommotor is een goede keuze als u iets goedkoops en eenvoudig te gebruiken wilt.
FAQ
Wat zorgt ervoor dat de borstels in een borstelmotor slijten?
Koolborstels slijten doordat ze de collector raken wanneer de motor draait. Deze wrijving veroorzaakt wrijving en hitte. Na verloop van tijd worden de borstels kleiner doordat er stukjes afbreken. Het stof van versleten borstels kan zich ophopen in de motor.
Wat is de belangrijkste reden waarom mensen kiezen voor borstelmotoren?
De meeste mensen kiezen voor koolborstelmotoren omdat ze eenvoudig en goedkoop zijn. Deze motoren zijn geschikt voor lichte klussen. Ze zijn gemakkelijk te bedienen en hebben een krachtig startvermogen.
Wat gebeurt er als een borstelmotor zonder onderhoud draait?
Als je een borstelmotor niet goed onderhoudt, werkt hij minder goed. Oude borstels en een vuile collector maken slecht elektrisch contact. De motor kan te heet worden of zelfs helemaal uitvallen.
Wat is de typische levensduur van een borstel-DC-motor?
Een gelijkstroommotor met koolborstels gaat doorgaans 1,000 tot 3,000 uur mee. De levensduur hangt af van hoe vaak je hem gebruikt, hoe zwaar de belasting is en hoe goed je hem onderhoudt.





